| Makale İçeriği |
|---|
| Tanzimat Döneminde Eğitimin Hukuki ve Kurumsal Yapısı |
| Tanzimat Döneminde Eğitimin Hukuki ve Kurumsal Yapısı-2 |
| Tanzimat Döneminde Eğitimin Hukuki ve Kurumsal Yapısı-3 |
| Tüm Sayfalar |
1. Mecburi öğretim,
2. Okul türleri ve kademeleri,
3. Öğretim Usûllerinin düzenlenmesi,
4. Öğretmenlerin meslekî itabarları ve terfi şekilleri,
5. Millî Eğitim Merkez Teşkilâtının yeniden düzenlenmesi,
6. Vilayetlerde eğitim dairelerinin kurulması,
7. İmtihanlarla ilgili hükümler ve diplomalar,
8. Bilim kurumlarının çoğaltılması,
9. Eğitim finansmanı için halkın bağışta bulunmasının sağlanması,
gibi belli başlı konular bulunmaktadır. Beş bölümden oluşan ve 198 madde olan Nizamname'nin ikinci ve üçüncü bölümlerinde Nezaret'in Merkez Teşkilâtı ile eğitim kurumlarının düzenlenmesine ve imtihan işlerine yer verilmiştir.
1872 yılında Meclis-i Kebir-i Maârif'in ilmi ve idarî daireleri birleştirilmiş ve üye sayısı da bir miktar azaltılmıştır (Özalp ve Ataünal,1977:8-11).
Tanzimat Fermanı'nda, eğitimle ilgili bir konuya yer verilmemiştir. Ancak devlet adamları, eğitimin önemini kavramışlar bunu uygulamada da göstermişlerdir. Reşit Paşa, Ahmet Cevdet Paşa ve arkadaşlarının amacı, örgün ve yaygın eğitim alanında, okullar açarak ve halk eğitimini gerçekleştirerek, Devleti Avrupa'nın yeni usûllerine göre tanzim etmek olmuştur.
Tanzimat döneminde eğitimle ciddi olarak ilgilenilmesi, 1846 yılında Sultan Abdülmecid'in bir Hatt-ı Hümayûn'u ile başlamıştır. 1856 tarihli Islahat Fermanı ile azınlıklar, cemaat olarak okullar açma ve geliştirmeye izinli sayılmışlardır. Bu dönemde eğitimle ilgili birçok Nizamname yayınlanmıştır. Ancak bu Nizamnamelerden, eğitim sistemini bir bütünlük içinde ele alan, Saffet Paşa'nın Maârif Nâzırlığı zamanında, 1869 yılında çıkarılan Maârif-i Umûmiye Nizamnamesi olmuştur. Bu Nizamname'nin hazırlanmasında Osmanlı Eğitim Sistemi'nin Batı Ülkeleri örneklerine göre örgütlenmesi esasının kabul edildiği görülmüştür.
Yard. Doç. Dr. Etem Levent-2008
Akkutay, Ü. (1984). Enderun Mektebi. Ankara: Gazi Eğitim Fakültesi yayınları No: 4.
Akyüz, Y. (1982). Türk Eğitim Tarihi (Başlangıçtan 1982'ye). Ankara: AÜ Eğitim Bilimleri Fakültesi yayınları, No: 114.
____. (1991). Tanzimat Dönemi Eğitiminin Özellikleri Tanzimat'ın 150. Yıldönümü Uluslararası Sempozyumu (Bildiriler). Ankara: Millî Kütüphane yayınları: 5.
Atay, H. (1983). Osmanlılarda Yüksek Din Eğitim Medrese Programları-İcazetnameler-Islahat Hareketleri. İstanbul: Dergâh yayınları: 99.
Ergin, O. (1977). Türk Maârif Tarihi. İstanbul: Eser Matbaası.
Hazır, H. (1991). Tanzimat Fermanı'nın Anayasa Hukuku Açısından Tahlili Tanzimat'ın 150. Yıldönümü Uluslararası Sempozyumu (Bildiriler). Ankara: Millî Kütüphane yayınları: 5.
Kılıç, E. (1983). Yaygın Eğitim Cumhuriyet Döneminde Eğitim. İstanbul: Millî Eğitim Bakanlığı yayınları, No: 91.
Koçer, H. A. (1987).Türkiye'de Modern Eğitimin Doğuşu. Ankara: Uzman yayınları:1.
Maârif-i Umûmiye Nizamnamesi,1869 (MUN).
Mehmed S. (1996). Sicill-i Osmanî. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt yayınları.
Milî Eğitim Gençlik ve Spor Bakanlığı. (1985). Türkiye'de Yaygın Eğitim. Ankara: Halk Eğitim Serisi: 2.
Oğuz, S. (1986). Osmanlı Vilâyet İdaresi ve Doğu Rumeli Vilâyeti. Ankara: GÜ Gazi Eğitim Fakültesi yayınları, No: 11.
Özalp, R. (1982). Millî Eğitimle İlgili Mevzuat (1857-1923). İstanbul: Millî Eğitim Basımevi.
Özalp, R. ve Ataünal, A. (1977). Türk Millî Eğitim Sisteminde Düzenleme Teşkilâtı. İstanbul: Millî Eğitim Basımevi.
Pakalın, M. Z. (1946). Osmanlı Tarih Deyimleri ve Terimleri Sözlüğü. İstanbul: Millî Eğitim Basımevi.
Sırma, İ. S. (1991). Tanzimat Fermanının Tahlili Tanzimat'ın 150. Yıldönümü Uluslararası Sempozyumu (Bildiriler). Ankara: Millî Kütüphane yayınları, No:5.
Tanilli, S. (1976). Anayasalar ve Siyasal Belgeler. İstanbul.
