Görevlerin, görevlilerin, ilişkilerin belirlenmesi olarak
tanımlanabilecek olan örgüt yapısının kurulması aşamalan, sınıf yönetimine
uygulandığında, öğretmenlik ve öğrencilik görevleri ile bunların kimlerce, nasıl
yerine getirileceğinin ders dönemi başında büyük ölçüde belli olduğu görülür. Bu
belirlenişin kesinlik kazanması, görev ve görevliler arasındaki ilişkilerin
ortaya konmasıyla olur. Sınıfın ilişki düzeninin amacı, destekleyici ilişkileri,
öğrenci katılımını, morali, konu-ya ilgiyi, akademik yararlılığı artırmaktır
(Raviv and others, 1990:142).
Sınıfta İlk Günler
 Sınıfın ilişki
düzeninin kurulmasına ilk günden başlanmalıdır. Sınıf düzeni oluşturmada ilk
birkaç gün, dönümcül (kritik) zamandır. Sınıf düzeni, öğretmen ve öğrencinin
birbirini tanımaya başladığı "balayı" ve "deneme" döneminde kurulmalıdır.
Bu dönemde öğrenciler, neleri yapıp neleri yapamayacakları
konusunda öğretmeni denerler, daha kontrollü davranır, gerçek davranışlarını
göstermezler. Öğretmen geleceği ilişkin davranış tiplemesini ve öğrencilerden
beklentilerini ilk günlerde kararlılıkla ortaya koymalıdır. Bu kararlılık, baskı
veya anti demokratiklik değildir.
Öğrencilerin kontrollü davranışları değişirse, onları
yeniden kazanmak olanaksızlaşabilir. Öğretmen, ilk günlerin kontrollü
davranışlarının sürmesi için kararlılığını kullanmalıdır. Aynı görüntü, uzun
tatillerden sonra da ortaya çıkar. Öğretmen, etkili bir eğitime olanak verici
görüntü ve ortam elde edebilmek için, buna olanak verici bir iklim
oluşturmalıdır (Grubaugh and Houston, 1990: 374-376).
İlişki Politikaları ve Tipleri
Sınıftaki ilişki politikalarının bir ucunda birömekliği
amaçlayan düzenlilik bulunur. Düzenlilik, kurallı olmayı, bir işi yapmanın bir
yoluna alışkanlığı, böylece öğrenilene odaklanmayı getirir. Politikaların diğer
ucunda değişkenlik vardır. Değişkenlik, öğrencinin dikkatini çeker,
birörnekliğin sıkıcılığından kurtarır, merak-ilgi uyandırır, yeni öğrenme
yolları, ilişkileri verir (Gage and Berliner, 1984: 614).
İlişki düzeni politikası, sınıf düzeninin tehlikede, çalışma
alışkanlıklarının henüz yerleşmemiş olduğu durumlarda düzenliliğe; ortamın
yumuşak, öğrencilerin bilgili ve hazır olduğu durumlarda değişkenliğe kayabilir
bir esneklikte seçilmelidir.
İlişki düzeninin düzenlilik ile değişkenlik uçları,
yumuşak-sert, buluşçu-yönlendirici düzenlenişler olarak da adlandırılır
(Thompson, 1993: 4203). Bir araştırmada, yumuşak (değişken, buluşçu) sınıf
düzenlenişindeki etkileşim, öğrencileri birbirinden haşlanmaya, daha az olumsuz
davranmaya götürmüştür (Duffy, 1992: 1742). Geleneksel bürokratik yönetimli
sınıfa göre, esnek yönetimli sınıf daha başarılı olmuştur (Nash, 1992: 1781).
Öğretilmek şartıyla, kendini yönetme, işine yönelme davranışını yükseltmede
etkili bulunmuştur (Warner and [ane, 1992: 3860). En yararlı ilişki düzeni
politikası olarak, öğretmen kontrolünün orta düzeyde olduğu durum önerilmiştir
(Doyle, 1986: 418).
Tanışma
Sınıfta öğretmen-öğrenci etkileşiminin iki yönü, öğrencinin
niyetini anlamak ve yorumlamak ile, onun öğretmenin niyetinden emin olmasını
sağlamaktır(Mcauley, 1990: 89). Böylece öğretmen ve öğrenci birbirlerine yönelik
davranışlarını, sonuçları hakkında yanılgıya düşmeden planlayabilir. Bu
karşılıklı etkileşimin ilk basamağı tanışmadır.
Güven ve iyi ilişki için ilk karşılaşma önemlidir (Buckwald, 1985: 14). Öğretmen
ve öğrenciler, sınıftakiler hakkında gözlemle edinecekleri bilgiye muhtaçtır.
İlk karşılaşmadaki giyimin, görünüşün etkisi, öğrencilerle bir yakınlık
kurulduktan sonra azalabilir (Grubaugh and Houston, 1990: 378). Her öğrencinin,
tanınma şanslarına gereksinimi vardır. Öğretmen, ilk günden başlayarak bu
şansları vermelidir (Pauly, 1991: 67; Cangelosi, 1988: 43).
|
